De prijzen worden pas aan de meet uitgedeeld

 

Neem een simpel idee,
en neem het serieus

  

Geachte heer/mevrouw,

 
Hoe ouder ik word, hoe meer ik Charlie Munger apprecieer. Hij wordt vaak omschreven als de sidekick van de beste belegger aller tijden, Warren Buffett, maar hij is zoveel meer dan dat, zoals Buffett ons ook al jaren laat weten.

Een boek dat ik zeer vaak opnieuw erbij neem om dan enkele pagina’s te herhalen is Poor Charlie’s Almanack. Het boek lijkt zo opgemaakt dat het altijd wel een antwoord biedt dat je kan toepassen.

Eén van de krachtigste uitspraken in het boek, is één die hij leende van de wiskundige Carl Jacobi “Invert, always invert” of in de taal van Jacobi zelf “man muss immer umkehren”.

Keer altijd je probleemstelling om. Munger zette dit om in de uitspraak “Al wat ik wil weten is waar ik ga sterven, zodat ik er nooit naartoe ga”.

Als beleggers kunnen wij dit ook toepassen. Willen we inschatten hoe sterk een bedrijf is, of hoe sterk de zo felbegeerde “moat” is, dan moeten we ons enkel afvragen wat het bedrijf zou kunnen doen om zo snel mogelijk de vernieling in te rijden. Maar ook, wat zou een concurrent kunnen doen om dit bedrijf de dieperik in te duwen. Soms is het niet mogelijk om aan te duiden wat de moat is, maar kunnen we door deze oefening wel concluderen dat deze er is.

We kunnen dit ook toepassen op de waardering van een bedrijf. In plaats van te gaan proberen te bepalen wat een bedrijf waard is, kan je ook het omkeren en kijken wat het bedrijf je aan rendement kan opleveren aan de huidige beurskoers, een oefening die vandaag steeds minder wordt gemaakt lijkt mij.

Als ik vandaag een waarde kleef of op een bedrijf, dan doe ik dat ook iets anders als vroeger. Vroeger probeerde ik de waarde zo accuraat mogelijk te berekenen. Maar zoals ik eerder al aangaf, is een waardering altijd een inschatting van toekomstige groei, cashflows,... en dus nooit juist. Als je dan toch nooit juist kan zijn, is het dan niet beter in plaats van de zo accuraat mogelijke waarde te proberen te berekenen, en daar dan een margin of safety op te nemen, gewoon te berekenen wat je bereid bent te betalen?

Of met andere woorden, aan welke prijs je denkt je minimale vereiste rendement te kunnen halen? Na de ambitieuze titel van mijn boek, en het trackrecord dat daaraan vooraf ging, weet u natuurlijk dat dat bij mij op zo’n 14% ligt. Natuurlijk lukt dat niet met elk bedrijf, of elk jaar. Soms maak je fouten of zit het marktsentiment algemeen tegen. Maar over lange tijd en een gespreide portefeuille is dat het doel. 

En daarmee maak ik de brug naar de laatste uitspraak van Munger waar ik het over wilde hebben. “Neem een simpel idee (dat werkt) en neem dat idee heel serieus”.

Een voorbeeld van Munger daarbij gaat over het rendement dat je kan verwachten van je bedrijven. Hij zegt namelijk dat de ROC (Return on Capital, ofwel het rendement op de ingezette middelen) bepaalt hoeveel rendement het bedrijf je op lange termijn oplevert.

Als je tijdshorizon lang genoeg is, mag je vandaag zelfs te veel betalen voor een bedrijf. Op 30 of 40 jaar zal je rendement dan uiteindelijk evolueren naar deze ROC.

Wat hij zegt klopt natuurlijk, dat zie je ook als je echt lange termijn historieken erbij neemt. Maar het is niet altijd even makkelijk uitgevoerd. Ten eerste moet je zeker zijn dat je 30 of 40 jaar dat geld niet nodig hebt. U zal zich nog wel de grafieken herinneren van Coca-Cola, Microsoft en anderen waar het meer dan tien jaar duurde om opnieuw de hoogste koers tijdens de vorige hausse te bereiken.

Daarna moet je ook die bedrijven kunnen identificeren die het rendement op peil kunnen houden gedurende al die jaren, iets wat slechts weinig bedrijven gegeven is. Het zal u dan ook niet verbazen dat Munger kiest voor zeer kwalitatieve bedrijven.

Vermits ik niet weet of ik met een horizon van 30 jaar in een belegging kan stappen, blijft voor mij de prijs wel van belang, en dat is vandaag dan vaak ook het struikelblok, een bedrijf vinden aan een prijs die ik bereid ben om ervoor te betalen.

En tenslotte wil ik ook nog even terugkomen op een uitspraak die Bruce Greenwald deed. Greenwald is een professor in waardebeleggen in navolging van Graham aan Columbia University. Hij schreef ook het boek Value Investing: From Graham to Buffett and beyond, kortom niet de eerste de beste.

Hij liet in een interview vallen dat je een professionele belegger moet zijn om het beter te doen dan de markt.

Daar ben ik het niet mee eens, maar hij maakt wel enkele sterke punten. Zo heeft een particuliere belegger minder tijd te spenderen dan een professionele, wat kan leiden tot minder kennis.

De gehele markt bestaat uit alle beleggers samen, en het kan dan natuurlijk ook niet anders dan dat deze samen het gemiddelde rendement halen. De grote vraag is dan ook, hoe kan jij ervoor zorgen dat je op lange termijn boven dat gemiddelde zit? Je gaat tenslotte de strijd aan met een heel leger professionele beleggers met meer tijd voor onderzoek en betere tools...

Waarom ik het niet eens ben dat je een professionele belegger moet zijn om beter te presteren dan de index, is het feit dat je geen tijdsdruk hebt als particulier. Een professionele belegger moet presteren, want zijn investeerders verlangen dat. Doet hij dat niet gedurende meerdere kwartalen, dan vloeit er cash uit het fonds en zal hij minder verdienen.

Daarom is het belangrijk dat, indien u kiest om te beleggen in een fonds, de beheerder er een groot deel van zijn eigen vermogen heeft insteken. Op deze manier zal de pijn van verlies van zijn geld zwaarder wegen dan een lager loon. Daarom hou ik ook zo van familiaal geleide holdings, daar lopen de belangen echt gelijk.

Als particuliere belegger, en baas over je eigen geld, heb je die druk niet. Het is ok dat anderen meer rendement halen deze maand of dit kwartaal. Je moet je niet willen meten met beleggers in même stocks of crypto die op korte termijn honderden procenten winst boeken. De prijzen worden aan de meet uitgedeeld, en ik wil wel eens zien hoeveel van hen de meet halen.

    

De markt vandaag

Het begint vervelend te worden om elke maand opnieuw te moeten wijzen op het feit dat de beurzen absoluut niet goedkoop meer zijn.

Ik weet ook dat u soms leest dat de prijzen voor aandelen verantwoord zijn als je gaat vergelijken met de rendementen van andere activa klassen. U weet ondertussen ook dat ik dat zever vindt.

De zogenaamde veilige belegging in obligaties lijkt mij vandaag één van de gevaarlijkste beleggingen die er zijn. Kan de rente nog lager of zelfs zo laag blijven als de economie verder ontwaakt en de prijzen stijgen vanwege een (tijdelijk?) krap aanbod? Als de rente stijgt, zijn obligaties de grootste pineut. Is dat dan een klasse waarmee we moeten gaan vergelijken? De risicopremie is hier compleet afwezig.

Maar alles is duur. Wie vroeger vastgoed wilde kopen, kon rustig rondkijken en bij een bod zo’n 10% onder de vraagprijs zat je goed. Vandaag moet je ervoor proberen te zorgen dat je als eerste het pand kan bekijken en doe je er goed aan gewoon die vraagprijs te betalen en meteen vast te leggen, want degene na jou is bereid boven de vraagprijs te bieden. Eerst dacht ik dat dit een Belgisch fenomeen was, maar ik zie ook steeds meer berichten uit andere landen verschijnen welke hierover klagen.

We leven in zeer vreemde tijden. Ik ben al bijna 22 jaar actief op de beurs, en heb dan ook het staartje van de dotcom bubbel nog gezien, maar ik zie nu nog grotere waanzin op sommige plaatsen.

De aandelen zoals AMC en GME bijvoorbeeld, waar zogezegd particulieren de koers manipuleren. Maar als ik zie over welke aantallen en bedragen het gaat, heb ik een vermoeden dat het niet enkele particuliere beleggers zijn. Of Elon Musk die crypto en de koers van Tesla manipuleert, gewoon open en bloot via Twitter.

Het manipuleren van een beurskoers is nochtans strafbaar. Het wordt tijd dat hier serieus onderzoek naar wordt gedaan. Er zijn partijen die het verdienen om achter de tralies te eindigen, zoveel is duidelijk.

Vorige week schreef ik het nog aan enkele beursvrienden: het is makkelijker gebleken om om te gaan met een langdurige berenmarkt dan met een langdurige en bij momenten uitzinnige stierenmarkt. FOMO (fear of missing out) is een zeer menselijke emotie, en je wilskracht wordt uitermate op de proef gesteld nu.

Om daarbij te helpen wil ik graag een quote uit het boek van Gautam Baid, The Joys of Compounding, meegeven. “Als belegger verdienen we ons geld via de resultatenrekening, maar overleven we door de balans”.

Het zijn de winsten en cashflows in de toekomst die de waarde (en groei in waarde) van het bedrijf bepalen, maar als dat geld slecht wordt beheerd of ingezet, dan ben je nog een vogel voor de kat.

Een bedrijf dat heel snel groeit, maar dat enkel maar kan doen door constant nieuw kapitaal op te halen of te hoge schulden aan te gaan, is geen interessante belegging.

 

Alles is duur

Zoals elke maand geef ik u weer de Buffett indicator mee die op significant overgewaardeerd staat.

600_sc67.jpg

Voor Amerika staat de verwachting van het rendement, inclusief dividend, op -1,4%. Voor Nederland staat deze verwachting vandaag op -3,6%, voor Duitsland op -0,6% en voor België op +0,7%. België is dus in verhouding één van de goedkopere landen, maar ook dat rendement is gewoon veel te laag.

De vraag is dan ook wat doe ik vandaag met dat gegeven? Howard Marks van Oaktree Capital en auteur van het geweldige boek The most important thing, zegt daarover dat er maar enkele zaken zijn die je kan doen. Je kan een niche zoeken bij het beleggen en illiquiditeit aanvaarden. Wat wij eigenlijk doen bij SMART Capital door wat meer te focussen op de naar beursnormen kleinere bedrijven.

Je kan ook gewoon de lagere rendementen aanvaarden.

Een derde optie is om meer risico te nemen. Dit lijkt de gangbare consensus in de markt, al denk ik niet dat iedereen beseft dat ze meer risico aan het nemen zijn.

Je kan ook inzetten op uitzonderlijke managers, maar ook dat is risicovol, want wat als achteraf blijkt dat ze niet zo uitzonderlijk zijn? En ook dat is iets wat we bij SMART Capital eigenlijk doen door een deel van onze portefeuille te investeren in de uitzonderlijke managers van onze familiale holdings.

Deze maand kies ik ervoor om een extra holding toe te voegen.
      

Beleggen/investeren

Ik bekijk een aandeel nog steeds als een eigendomsbewijs van een deel van een bedrijf. Voor mij is de waarde van het bedrijf dan ook nog één op één om te zetten naar de waarde van een aandeel van dat bedrijf. Kortom, ik wil investeren/beleggen in bedrijven, niet handelen in aandelen. En ik moet toegeven dat ik de afgelopen twee tot drie jaar -soms gefrustreerd- moest toekijken dat de strategie van handelen meer opbrengt dan het investeren in bedrijven.

Ik ben er echter 100% van overtuigd dat, net zoals in het verleden, de prijs van de aandelen steeds terug zal keren naar de waarde van het bedrijf (zowel positief als negatief).

Dus als ik een aandeel koop, dan doe ik een waardering van het bedrijf om zeker te zijn dat ik een koopje doe of voor een geweldig bedrijf een correcte prijs betaal. Want zelfs het beste bedrijf kan een slechte belegging zijn als je het te duur koopt.

Wilt u wekelijks geïnformeerd worden welke aandelen ik adviseer om te kopen? 

Klik hier voor meer informatie en krijg mijn 254 pagina's tellend boek er bij een jaar of een 2-jaar abonnement gratis bij.