Interview met Sam Hollanders, de nieuwe hoofdredacteur van SMART Capital

VRAAG 1: Hoe analyseer/bepaal je in welke aandelen je zeker NIET moet beleggen?

Hierin zijn Warren Buffett en Charlie Munger mijn grote voorbeelden.

De regels van Buffett zijn:

1. Verlies geen geld

2. Onthoud regel 1

Om die regel te kunnen volgen, moet je heel streng selecteren in je aandelen. Hier komt Charlie Munger naar voor, hij zegt in Poor Charlies Almanack om steeds je problemen te inverteren. Met andere woorden, als ik een bedrijf tegen kom dat interessant lijkt, dan ga ik eerst op zoek naar redenen om het niet te kopen. Pas als ik hier geen redenen voor vind, of geen die zwaar genoeg doorwegen, ga ik een stap verder in mijn analyse.

Punten die ik dan bekijk zijn onder andere;

  • Hype of duidelijke overwaardering
  • Geen of verwaarloosbare omzet, waarbij de waardering gebaseerd is op enkel toekomst en beloftes
  • regelmatige toename van het aantal openstaande aandelen; zij het door kapitaalverhogingen of teveel aandelenprogramma’s voor het management,…
  • Betrouwbaarheid van dat management
  • hoge schulden ten opzichte van lage rendabiliteit
  • zwakke marktpositie
  • te moeilijk om te begrijpen hoe ze hun winst maken
  • ….

Vooral de combinatie van meerdere van deze punten zorgen er voor dat het bedrijf snel op de “nee” stapel terecht komt.

 

VRAAG 2: Wat zijn de belangrijkste criteria op het vlak van fundamentele analyse, volgens de welke je aandelen selecteert? Bepaal jij vervolgens ook via technische analyse wanneer aandelen koop- of verkoopwaardig zijn?

Dit is een beetje het omgekeerde van de eerste vraag. Ik ga via twee verschillende wegen om bedrijven te bekijken. Ofwel zoek ik in de eerste plaats naar een spotgoedkoop bedrijf, ofwel zoek ik naar een heel goed bedrijf.

De hele goede bedrijven zijn de Coca-Cola’s op deze wereld, bedrijven die je jarenlang kan laten zitten, als je deze dan tegen een leuke prijs kan oppikken is dat fantastisch.

De spotgoedkope bedrijven, daar schort altijd wel iets aan, hierbij moet je afwegen of de fouten zwaar genoeg doorwegen om zo’n lage prijs te verdienen.

In beide gevallen kijk ik wel altijd naar enkele standaard zaken.

  • Rendabiliteit en het rendement op eigen vermogen (REO)
  • Schulden, liefst zo laag mogelijk
  • Marktpositie, bij voorkeur leider of zeer sterk, dat mag in een kleine niche zijn
  • wie is het management en wat is hun ervaring
  • is er een stabiele referentie aandeelhouder, bij voorkeur familiaal

Technische analyse gebruik ik bijna nooit voor het aanschaffen van aandelen, wel eventueel voor het beschermen van mijn posities met opties.

In het begin van de film “Wolf of Wall Street” werd verkondigd, “niemand, zelfs Warren Buffett niet, kan voorspellen wat de koers van een aandeel gaat doen”. Dat klopt 100%, daarom kijk ik naar het bedrijf en zijn waarde, als de koers hier dan voldoende van afwijkt, dan sla ik toe.

 

VRAAG 3: Hoe bepaal je het geschikte aankoopmoment van een aandeel? Hoe kom je aan de intrinsieke waarde? Hoe bepaal je wanneer een aandeel te verkopen?

Eigenlijk heb ik de eerste van deze 3 vragen al bij vraag twee beantwoord. Het geschikte aankoopmoment bepaal ik aan de hand van het verschil tussen de intrinsieke waarde en de beurskoers. Als deze hoog genoeg is, koop ik. Soms voel je aan dat een aandeel nog langer laag kan noteren of wat verder dalen, dan koop ik maar een half pakket of een kwart, en spreid ik mijn aankopen. Heb ik dan gelijk, dan kan ik later goedkoper bijkopen, maar als toch ineens stijgt, dan heb ik toch al verdiend op het eerste pakket.

Verkopen is net andersom. Als het bedrijf te sterk boven zijn intrinsieke waarde noteert, dan verkoop ik. Ook hier kan je niet weten wat de koers daarna gaat doen, maar als morgen iemand 20% boven de waarde jouw huis wil kopen, ga je dan nog op zoek naar iemand die 30% teveel wil betalen, of ga je op zoek naar een nieuw huis?

De waardebepaling van het aandeel is in beiden het sluitstuk, en is ook moeilijk exact te definiëren. Een intrinsieke waarde of fair value is altijd een benadering waarbij je op bepaalde momenten ook zaken moet schatten, zoals toekomstige groei. Met andere woorden zorg er steeds voor dat je voldoende margin of safety hebt, deze dient om afwijkingen in die schattingen op te vangen.

Voor het bepalen van de intrinsieke waarde is de balans een zeer goed startpunt, ook de winst en verliesrekening en de cashflowtabel wegen mee in de uiteindelijke bepaling. Ook historische ratio’s zoals koers/winst, koers/cashflow en koers/boekwaarde kunnen je een idee geven of het bedrijf nu goedkoop of duur is.

Kortom een vaste regel voor de waardebepaling is er niet, enkele van mijn gebruikte methoden zijn de discounted cashflow methode (in verschillende vormen, zowel gebaseerd op cijfers uit het verleden als de toekomst verwachtingen), methode van Graham, methode Bekaert, … In totaal bekijk ik een 17-tal waarderingsformules.  Door veel ervaring leer je op den duur welke methodes het meest geschikt zijn voor welk type aandelen.

Sommige van deze methodes dienen als kanarie in de koolmijn om zo value traps zoveel mogelijk te vermijden. Uiteraard is het onmogelijk om deze volledig uit te sluiten, daarom is verlies durven nemen ook belangrijk als blijkt dat je je ergens in je berekeningen of analyse hebt vergist.

 

VRAAG 4: Wat is het belangrijkste criterium bij de bepaling van het winstpotentieel van een aandeel?

Het winstpotentieel van een aandeel is voor mij simpel het verschil tussen de beurskoers en de intrinsieke waarde. Hoe lager de koers ten opzichte van de waarde, hoe hoger het potentieel.

 

VRAAG 5: Je hebt reeds mooie successen behaald bij BeursLoper voor je overstapte naar SMART Capital. Je zal zeker ook wel eens een verkeerde inschatting hebben gemaakt. Hoe ziet je top 5 van missers er uit en welke lering kon je er uit trekken?

Goede vraag, want dat is toch het allerbelangrijkste, dat je uit je missers iets leert ,om gelijkaardige scenario’s in de toekomst te vermijden. Vaak zeggen de missers ook meer over de belegger dan zijn successen.

De resultaten van de afgesloten posities kan je terugvinden op BeursLoper, want daar staan ze allemaal op, zowel de goede als de slechte resultaten. De lopende posities zullen vanaf juli ook in SMART Capital worden behandeld.

Ik ga de missers ook niet noemen in volgorde van verliezen, maar de grootste teleurstelling voor mij tot op heden is SmartPhoto, of toen nog Spector genaamd. De neergang van PhotoHall en het afstoten van de groothandel Filmobel had ik allemaal voorspeld, alleen duurde het wat te lang in de uitvoering. Maar de grootste inschattingsfout die ik gemaakt heb, is het uitblijven van de digitale prints. Ik kwam uit de sector en dacht dat de fotoboeken en andere gadgets alles wel konden goedmaken, maar de gewone digitale foto is ook bijna volledig verdwenen, net als de analoge print. SmartPhoto is de uitzondering op de regel, dit bedrijf kocht ik ondanks dat het structureel verlies maakt. Ik dacht de sector goed te begrijpen, maar achteraf gezien had ik beter mijn normaal onderzoek gedaan in plaats van af te gaan op mijn verleden. Als ik dat had gedaan had ik nooit in SmartPhoto geïnvesteerd.

WeightWatchers is nog zo’n verhaal. Ik zag mooie historische cijfers  en een sterk merk, maar de impact van de gratis apps op smartphones en tablets was veel groter dan ik had ingeschat. Net andersom dan bij SmartPhoto, heb ik me hier teveel laten leiden door de cijfers.

Een aandeel waarvan het verlies heel beperkt is gebleven, maar de teleurstelling ook bijzonder groot was, is Securidev. Op zich een mooi bedrijf met mooie producten. Het probleem zat hem hier echter in het management/grootaandeelhouder. Deze bezit het overgrote deel van de aandelen, en heeft geen enkel respect voor de kleine aandeelhouders. Jaarrekeningen en persberichten enkel in het Frans, acties te laat doorgegeven,…   Een familiale aandeelhouder is meestal een pluspunt, maar je moet nog steeds kijken wie die aandeelhouder is en of hij niet enkel aan zichzelf denkt.

Bij HHGregg zag ik een spotgoedkoop bedrijf. Ik zag ook dat het in een moeilijke sector zat, en dat het eigenlijk niet veel groeimogelijkheden had, als het er al in slaagt om te blijven overleven.  Dit was een aandeel dat voor mij onder de “cigar butt” afdeling valt. Volgens Warren Buffett is een “cigar butt” een aandeel waar geen toekomst in zit, maar waar nog  1 of 2 goede trekken in zitten.  Ik heb aandelen van dit bedrijf gekocht om het eerst 50% te zien stijgen en om daarna weer terug in elkaar te zakken totdat ik uiteindelijk met een verlies van 30% heb verkocht. De geleerde les was om niet te gulzig te zijn.

Uiteraard zijn er op al die jaren nog wel aandelen geweest waar ik verlies heb moeten nemen, maar die beschouw ik minder als een misser dan Groupe Crit. Op dit aandeel heb ik 21% winst gemaakt op iets meer dan twee weken tijd. Bang om de winst af te geven heb ik het dan verkocht, hoewel ik goed genoeg wist dat het potentieel veel groter was. Uiteindelijk is dit aandeel meer dan 400% gestegen en heb ik het gemist uit angst. We blijven mensen en hoewel het motto van Buffett duidelijk is “be fearfull when others are greedy and greedy when others are fearfull” en ik hier ook naar werk, heb ik hier de bal toch misgeslagen.

 

VRAAG 6: Wat is het belangrijkste criterium om van een bedrijf aandelen te kopen? De branche? Het rendement en de solvabiliteit? De kwaliteit van het management en het personeel? De plaats waar een bedrijf zich bevindt op zijn levensloopcyclus?

Eigenlijk is er niet één criterium om u op te baseren om aandelen van een bedrijf te kopen. Alle vier bovenstaande, zijn zaken die je in het oog moet houden, maar er is er niet één belangrijker dan de anderen, het is net de combinatie van deze en nog andere factoren die de doorslag geven.

Als ik toch één zou moeten noemen, dan is het simpelweg de waardering van het bedrijf. Benjamin Graham is heel succesvol geweest door zich enkel te baseren op de cijfers en de waarde van het bedrijf, als het goedkoop genoeg was, dan kocht hij, ongeacht welke sector, management, personeel, cyclus,…

De dag van vandaag is dat wel veel moeilijker geworden omdat, dankzij het internet en computers, onderwaarderingen enkel gebaseerd op cijfers, sneller op te sporen zijn, hierdoor zijn de andere factoren wel belangrijker geworden, want aandelen die onder hun Net Current Asset Value (netto waarde van courante activa) bevinden zijn zeer schaars. De voorbije jaren voldeed in België enkel Immobel aan dit criterium,  na de stijging van meer dan 100% behoort ook deze er niet meer toe, waardoor er nu in België zo geen aandeel meer te vinden is.

 

VRAAG 7: Wat zijn je bronnen die leidden tot dergelijke winsten? Ik zou graag jouw informatiebronnen willen weten. Ik vind het erg lastig goede recente info (cijfers) van bedrijven te achterhalen om op basis hiervan een onderbouwde analyse te maken. Waar haal jij de gegevens vandaan om de bedrijven goed te analyseren?

Net zoals Bart, gebruik ik hier niets speciaal. Contact met management van bedrijven geeft soms nieuwe ideeën, maar dan meestal over leveranciers of klanten van het bedrijf, want CEO’s zijn de beste verkopers van hun eigen bedrijf en kan je dus niet als leidraad  gebruiken.

De jaarrekeningen van de bedrijven zelf zijn de beste bronnen. Als je even heel snel iets wil vergelijken met concurrenten dan vind ik Google Finance en FT.com wel goed. Maar zoals ik zei is dit vooral om te vergelijken, ik vind het belangrijk om zelf de cijfers te analyseren.

 

VRAAG 8: Welke 10 aandelen zou je voor de kleine belegger nu aanbevelen, rekening houdend dat hij over 3 jaar zijn centen nodig heeft?

Geen enkele. Als je over 3 jaar je geld echt nodig hebt, dan zou ik iets met vaste rente zoeken, met zo weinig mogelijk risico.

Aandelen kopen doe je niet voor een voorafbepaalde periode, en belangrijker nog, als je goede beslissingen wil nemen, dan moet je een beleggingshorizon hebben van minstens tien jaar.

Zoals ik eerder al schreef, niemand weet waar de koers van een aandeel naar toe gaat. Wat je wel kan becijferen is de waarde van een bedrijf, en dan moet je genoeg tijd hebben om te wachten totdat de aandelenkoers en de waarde overeenkomen.

 

VRAAG 9: Wanneer je in winstgevende aandelen belegt, hoeveel tijd geef je deze aandelen dan? 1 jaar, 5 jaar, 10 jaar?

De termijn dat aandelen in portefeuille blijven wordt bepaald door hoe snel de waarde en de beurskoers overeenkomen.

Als dit snel gebeurt, dan verkoop ik de aandelen ook snel, het heeft geen zin om dan te wachten tot het bedrijf op zich meer waard wordt, dan zijn er andere opportuniteiten te vinden.

Opportuniteiten zijn er bijna altijd, en als ze er niet zijn, dan is dat des te meer reden om niets te kopen en even cash aan te houden.

Ideaal koop je een aandeel voor het leven, een bedrijf dat elk jaar mooi in waarde toeneemt. Dit zijn wel uitzonderingen. In de realiteit is 3-4 jaar een gangbare termijn.

 

VRAAG 10: Ik wil een actief belegger worden en ben niet van plan om aandelen te kopen en die tien jaar in portefeuille te houden, maar wel om regelmatig het geweer van schouder te veranderen. Wat is de beste te volgen strategie om mijn spaargeld beter te laten renderen?

Ik hoop net genoeg aandelen te vinden waar ik mijn geld 10 jaar gerust in kan laten zitten, dat zijn in mijn ogen de ideale beleggingen.

U hebt gelijk dat het steeds moeilijker is om schattingen en voorspellingen te maken meer dan 2 jaar in de toekomst. Het is dus zeer belangrijk om uw beleggingen goed op te volgen, maar het zijn dan de veranderingen binnen het bedrijf of de sector die bepalen of je andere opportuniteiten gaat zoeken of niet, de strategie blijft best dezelfde, anders loopt u steeds achter de feiten aan.

 

Vraag 11: Wat brengt de toekomst?

Ik ben van het principe dat er in elke markt opportuniteiten te vinden zijn. Soms liggen ze echter voor het oprapen en soms moet je heel hard zoeken.

Als je heel hard moet zoeken, dan zegt dat wat over de algemene markt en moet je wat voorzichtiger te werk gaan, ook met de bestaande posities in uw portefeuille.

Nu is zo’n moment. Dus als je hiermee bedoelt, gaat de beurs stijgen, dan kan ik daar geen antwoord op geven, ik kan enkel zeggen dat ik voorzichtig ben. Ik blijf echter ook in deze markt elke steen omdraaien om nieuwe opportuniteiten te vinden.

 

Vraag 12: IT en sociale toepassingen zijn de toekomst, wat is uw mening?

Je hebt hierin gelijk, en voor een deel worden ook technologie aandelen in de selectie opgenomen. Ik probeer wel weg te blijven van de nieuwste hypes, maar speel wel in op de trends.

Als je ziet dat iedereen steeds meer verbonden is met het internet en binnenkort ook onze auto, koelkast en stofzuiger aangesloten zullen zijn, dan stel ik me niet de vraag wie deze producten zal ontwikkelen, maar wel wat er nodig is om dat mogelijk te maken. Ik denk dan aan servers voor dataopslag, routers voor het beschermen van de netwerken, chips voor draadloze communicatie,… Met andere woorden, ik ga niet op zoek naar de nieuwste hype, maar zoek de stabiele bedrijven die hier via een omweg mee van kunnen profiteren en nu goedkoop gewaardeerd zijn.

Verder koop ik liever een saai bedrijf dat elk jaar hetzelfde doet en dit al vele jaren rendabel doet, dan te gokken op een nieuwe technologie die misschien niet zal overleven. De Betamax was ook het betere product, maar toch heeft de VHS de markt ingenomen.

 

VRAAG 13: Hoe weet je nu precies waar je het beste in kan beleggen en hoeveel uur per week kost je dat?

Beleggen is voor mij in de eerste plaats veel lezen en informatie verwerken, en daarna ook veel rekenen.

Hoeveel tijd het kost is heel relatief. Soms bots je op iets en weet je enkele uren later dat het een fantastische kans is, en soms heb je enkele dagen gespendeerd aan je analyse voor je ziet dat het geen goed bedrijf is.

Wat wel duidelijk mag zijn is dat beleggen niet iets is voor tussen de soep en de patatten. Je hebt hard moeten werken om je geld bijeen te krijgen om te beleggen, zorg er dan voor dat je je geld niet verliest omdat je er te weinig tijd in steekt.

Beleggen is geen hobby, een hobby kost geld, beleggen moet geld opbrengen en valt hierdoor onder de noemer werken. Ben je echter bereid om er de nodige tijd in te steken, dan kan het wel mooie rendementen opleveren. Het alternatief is iemand zoeken die het werk voor je doet, en die je vertrouwd.

 

Vraag 14: Bart heeft in het verleden mooie rendementen gemaakt, waarom denk jij dat je dat ook kan, en kan je dat met even weinig risico?

Het antwoord op die vraag is relatief simpel. Bart en ik zijn beide waarde beleggers in hart en nieren. Wat maakt dat geen van ons zal wisselen tussen methodes en gaat meelopen met de nieuwste hypes, we blijven trouw aan een bewezen concept.

Value investing heeft al 80 jaar (sinds het boek Security Analysis van Benjamin Graham in 1934) geschiedenis achter de rug en bewijst telkens haar superioriteit ten opzichte van andere methodes. Natuurlijk werkt een methode niet altijd feilloos en zijn er altijd periodes dat er andere systemen even beter werken, maar op de lange termijn is value investing de enige methode.

Uiteraard heeft iedere waardebelegger zijn eigen accenten, maar de essentie blijft wel dezelfde. Waarom ik dat dus ook kan, is niet omdat ik een speciale gave heb, maar wel omdat ik het waardebeleggen beheers en hierin al een ruime ervaring heb.

I can be great because I’m standing on the shoulders of giants.

 

Vraag 15: In welke landen beleg je?

Eigenlijk pin ik me niet graag vast op enkele landen of regio’s. Het is natuurlijk wel makkelijker om kandidaten te vinden in Europa en Amerika. Je kent deze markten beter, zeker in het eigen land en de buurlanden. Je kan hier de jaarvergaderingen bijwonen,…

Maar je mag ook de kansen in de groeiregio’s niet onderschatten. Bij voorkeur beleg ik in deze regio’s via bedrijven die wel op de stabielere markten noteren. Zo kan je beleggen in Azië via Belgische bedrijven en in Zuid-Amerika via Amerikaanse of Portugese bedrijven.

Als het politieke klimaat niet stabiel is, dan blijf ik er weg, dat is de enige echte regel, voor de rest ga ik waar ik de mooie bedrijven aan goedkope prijzen vind.

 

Vraag 16: Welke sector(en) hebben jou voorkeur?

Meestal ga ik niet op zoek naar bedrijven in bepaalde sectoren. Ik werk eerder van beneden naar boven. Ik zoek eerst een leuk bedrijf en bekijk daarna pas de sector.

Maar zoals ik bovenaan al aangaf moet je soms de trends nauwer bekijken en zien wat je daarmee aankan. The Internet of Things, alles met iedereen verbonden en de bedrijven daarin actief, zijn het waard om een oog op te houden, al is het onrechtstreeks als bijvoorbeeld producent van machines die chips kunnen maken.

Ook denk ik dat de grondstoffensector nu wel enige kansen biedt, we hebben er in elk geval enkele leuke bedrijven in gevonden.

 

VRAAG 17: Hoe weet je dat een aandeel (of indexen) gaat stijgen? Met zulke geweldige rendementen ben ik daar dan erg benieuwd naar.

Het is net omdat we ons niet wagen om de richting van een aandeel of index te voorspellen dat we zulke mooie rendementen kunnen voorleggen als waardebeleggers.

We gaan uit van het bedrijf zelf en kijken dan of het koopwaardig is (lees goedkoop genoeg), daarna is het gewoon wachten. De koers beweegt altijd naar de intrinsieke waarde, naar boven of naar beneden als het overgewaardeerd is.

Hierin is Joel Greenblatt, een andere waardebelegger en professor heel duidelijk.

Op de eerste schooldag opent hij de krant op de koerspagina’s en vraagt aan zijn leerlingen namen van bedrijven te roepen.

Bij elk bedrijf geeft hij de hoogste en de laagste koers van het afgelopen jaar. Deze liggen meestal erg ver uit elkaar. En dan komt de vraag: “Hoe komt het dat een bedrijf op minder dan één jaar tijd soms aan het dubbele van de prijs wordt gekocht/verkocht?”

Zo schommelde Apple dit jaar tussen $388 en $648 (voor splitsing), maar maakte het minder winst toen de koers $388 stond dan wanneer deze op $648 stond, of was het echt maar de helft waard? Natuurlijk niet.

Van bijna geen enkel bedrijf halveert of verdubbelt de intrinsieke waarde binnen het jaar, waarom de koers dan wel? Simpel, de koers is gedreven door emotie, niet door waarde, maar op lange termijn keert de koers wel altijd terug naar de waarde.

“Op korte termijn gedraagt de beurs zich als een stemmachine, maar op lange termijn doet het zijn werk als weegschaal”, een uitspraak die vandaag nog accurater is dan toen Benjamin Graham ze neerpende 70 jaar geleden.

 

Vraag 18: Welke aandelen zou jij vandaag kopen?

Dat is toch een perfecte afsluiter, de aandelen in de selectie van SMART Capital natuurlijk!